Rybnickie Dni Literatury 2026 zapraszają na trzy tygodnie wydarzeń, których wspólnym mianownikiem będzie biografia i jej graniczność. Chcemy zadawać ważne pytania: co dzieje się, kiedy wychodzimy poza to, co dobrze nam znane - poza narracje, języki czy gatunki? Jakie granice przekracza biograf, by opowiedzieć cudze życie? Co możemy znaleźć, gdy wyjdziemy poza granice własnego doświadczenia?
Zapraszamy do śmiałego przekraczania literackich i biograficznych granic. Będziemy przyglądać się biografii, szukać herstorii zapomnianych i odzyskanych, dyskutować o graniczności języka i kultury, a także pytać o to, co się dzieje, gdy życie wymyka się jednowymiarowym opowieściom.
Centralnym punktem tegorocznych obchodów będzie finał Górnośląskiej Nagrody Literackiej Juliusz, przyznawanej za najlepszą biografię wydaną w poprzednim roku.
9 października odbędą się dwa spotkania poświęcone tegorocznej edycji konkursu. Najpierw, o godz. 16.00, członkowie kapituły opowiedzą o zgłoszonych książkach, specyfice pracy jurorów i tegorocznej edycji konkursu. O godz. 18.00 publiczność spotka się z autorami pięciu nominowanych do nagrody książek.
Dzień później, 10 października, kapituła wybierze laureata tegorocznego Juliusza. O godz. 17.00 w Domu Kultury w Rybniku - Chwałowicach odbędzie się uroczysta gala, podczas której poznamy zwycięską biografię. Wieczór rozpocznie się jednak od wyjątkowego wydarzenia teatralnego. Publiczność obejrzy monodram „Jadwiga” w wykonaniu Agnieszki Przepiórskiej. Spektakl oparty jest na życiu i twórczości Jadwigi Stańczakowej – niewidomej poetki i prozaiczki, wieloletniej przyjaciółki i współpracowniczki Mirona Białoszewskiego. Jej niezwykła biografia, twórczość i sposób patrzenia na świat staną się teatralnym wprowadzeniem do wieczoru poświęconego biografiom i ich bohaterom. Wstęp wolny, niebawem zapraszamy po bezpłatne wejściówki do Domu Kultury w Rybniku - Chwałowicach.
BIBLIOTEKA
POZA GRANICE! RYBNICKI FESTIWAL BIOGRAFII 2026
6 października, 18.00
„Odzyskiwanie biografii”
Jak piszemy cudze życie? Czym są, czym mogą być biografie? Jak czytamy, jak uzupełniamy luki w historii literatury? Jak odzyskiwać utracone dzieła, jak wprowadzać je do obiegu, jak wpisywać w nowe konteksty? Jak odzyskiwanie biografii, również w ramach szeroko rozumianego zwrotu herstorycznego, wpływa na obraz przeszłości, jak zmienia rozumienie ówczesnego i współczesnego życia literackiego?
Zapraszamy na rozmowę poświęconą Ewie Pohoskiej (1918-1944) i Róży Ostrowskiej (1926-1975) z udziałem Ewy Graczyk i Izoldy Kiec.
Prowadzenie: Aleksandra Grzemska
Spotkanie organizowane we współpracy z Dziennikiem Literackim.
7 października, 18.00
Spotkanie autorskie z Mikołajem Grynbergiem
„Literatura to życie", ale często dotyka też granic ostatecznych, dzielących życie i śmierć. W takim właśnie kontekście spotkamy się ze znakomitym polskim pisarzem i reporterem, Mikołajem Grynbergiem. Z autorem „Ocalonych z XX wieku” czy „Oskarżam Auschwitz” porozmawiamy o najbardziej osobistej perspektywie - o „niespodziewanych końcach i powrotach” i konsekwencjach „Roku, w którym nie umarłem”.
Prowadzenie: Barbara Englender
8 października, 18.00
Sylvia Plath oczami tłumaczki. Spotkanie z Agatą Ostrowską
Wraz ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury zapraszamy na spotkanie z Agatą Ostrowską, tłumaczką biografii Sylvii Plath autorstwa Emily Van Duyne „Kochając Sylvię Plath”.
W tym roku przekraczamy różne granice, w tym granice języka. Pora, by porozmawiać o biografiach zagranicznych, których na naszym rynku nie brakuje. Do rozmowy zaprosiliśmy uznaną tłumaczkę, Agatę Ostrowską, która opowie nam o pracy nad przełomową biografią Sylvii Plath. Książek biograficznych o tej wybitnej poetce było już kilka. Czemu więc ciągle powstają nowe biografie i jak te teksty biograficzne wpływają na nasz odbiór twórczości tej pisarki? Czy biografia może być społecznie zaangażowana? Jak zmieniające się nastroje społeczne mogą pomóc odsłonić fakty sprzed lat? Przekonamy się podczas spotkania!
Prowadzenie: Paulina Rzymanek
Spotkanie organizowane we współpracy ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury.
9 października, 16.00
Spotkanie z Kapitułą Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz”
Jak w tym roku wyglądał rynek biografii? Czy można wyodrębnić jakieś biograficzne trendy? Co się dzieje podczas obrad Kapituły „Juliusza”? Co zmieniło się w ostatnich latach w tym gatunku i o kim teraz pisane są biografie? O tym będziemy mogli przekonać się podczas spotkania z tegorocznymi jurorami i jurorkami „Juliusza”. Będą z nami Dorota Karaś, Agata Kasprolewicz, dr Paulina Małochleb, prof. Zbigniew Kadłubek (przewodniczący) oraz Marcin Musiał, a także sekretarzyni Kapituły, Paulina Rzymanek.
Prowadzenie: Aleksandra Klich
Więcej o Kapitule na stronie konkursu.
9 października, 18.00
Spotkanie z nominowanymi do Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz”
Wielcy filozofowie, zapomniana artystka, wybitny pisarz i mikrobiolog, który dokonał przełomowych odkryć. To bohaterowie i bohaterki biografii nominowanych w tym roku do Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz”. Poznamy ich lepiej dzięki rozmowie z autorami i autorami, którzy odkryli dla nas ich losy w swoich książkach.
Będą z nami Maria Ciesielska i Anna Wacławik, autorki książki „Fleck. Ocalony przez naukę”, Łukasz Garbal z swoją książką „Wańkowicz. Życie na kraterze”, Krzysztof Iszkowski i jego „Idol. Życie doczesne i pośmiertne Karola Marksa”, Krzysztof Łapiński i jego „Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa”, a także Piotr Szarota ze swoją książką „Felicita! Psychobiografia Felicity Vestvali”.
Prowadzenie: Elżbieta Janota
14 października, 18.00
Aleksander Kaczorowski o Milanie Kunderze
Dwa nazwiska, dwie biografie i jedna Europa, której granice okazują się znacznie bardziej skomplikowane niż te na mapach. Milan Kundera i Aleksander Kaczorowski spotkają się w tej rozmowie poprzez książkę – biografię jednego z najważniejszych czeskich pisarzy XX wieku, napisaną przez autora od lat zafascynowanego kulturą naszych południowych sąsiadów. Przyjrzymy się fenomenowi literatury czeskiej, jej ironii, melancholii i szczególnej umiejętności opowiadania o historii poprzez los jednostki. Porozmawiamy także o Europie Środkowej: krainie pograniczy, pamięci i niejednoznacznych tożsamości oraz o doświadczeniu tworzenia na emigracji, pomiędzy językami, miejscami i światami. Będzie to spotkanie o Kunderze, ale również o tym, co literatura potrafi ocalić z doświadczenia wykorzenienia i jak opowiadać o Europie, której najważniejsze historie często zaczynają się właśnie na jej obrzeżach.
Prowadzenie: Marcin Mońka
15 października, 10.00-14.00
Żywa Biblioteka
W Ramach Rybnickiego Festiwalu Biografii po raz kolejny w Rybniku odbędzie się Żywa Biblioteka, czyli wydarzenie, w którym książkami są ludzie! To osoby, które na co dzień mogą być uprzedmiotawiane, oceniane powierzchownie lub postrzegane przez pryzmat stereotypów. W Żywej Bibliotece będzie je można „wypożyczyć” na rozmowę - szczerą, otwartą i bez oceniania.
W trakcie bezpłatnego wydarzenia będzie można wypożyczyć na rozmowę między innymi:
- rodzica dziecka transpłciowego,
- osobę z doświadczeniem choroby alkoholowej,
- aktywną seniorkę,
- osobę z niepełnosprawnością
- osobę pochodzenia ukraińskiego.
Wydarzenie organizowane we współpracy z Żywą Biblioteką Katowice-Bogucice.
17 października, 18.00
Slam poetycki im. Janiny Podlodowskiej
start zapisów 17:00
kuratorki: Monika Glosowitz, Michalina Janas
Zapraszamy wszystkich piszących do udziału w pierwszym regularnym slamie poetyckim w ramach otwartej sceny młodych w bibliotece. Wszystkie słowa i chwyty dozwolone! Oceniać będzie publiczność, więc warto zabrać ze sobą wsparcie!
Teatr Ziemi Rybnickiej
4 października, 17.00, Wręczenie Honorowej Lampki Górniczej
Z okazji jubileuszu 30-lecia Towarzystwa Muzycznego im. Braci Szafranków zapraszamy na wyjątkowy koncert symfoniczny, który stanie się muzycznym podsumowaniem trzech dekad działalności jednej z najważniejszych organizacji promujących kulturę muzyczną w naszym regionie. To właśnie podczas tego jubileuszowego koncertu wręczona zostanie Honorowa Lampka Górnicza – symbol, który od zawsze jest częścią Rybnickich Dni Literatury.
Bilety do kupienia na stronie Teatru Ziemi Rybnickiej.
13 października, godz. 18.00
Wajda Kilar Śląsk
Spektakl w wykonaniu artystów, chóru, baletu i orkiestry ZPiT „Śląsk” im. Stanisława Hadyny. Spektakl „WAJDA KILAR ŚLĄSK” realizowany w ramach obchodów Roku Andrzeja Wajdy ustanowionego uchwałą Senatu RP.
Bilety do kupienia na stronie Teatru Ziemi Rybnickiej.
17 października, godz. 17.00
Arkadiusz Jakubik - Romeo i Julia żyją
„Romeo i Julia żyją” to współczesny, muzyczno-teatralny performance o miłości, zdradzie i konsekwencjach codziennych wyborów - w wykonaniu charyzmatycznego artysty totalnego, Arkadiusza Jakubika.
Bilety do kupienia na stronie Teatru Ziemi Rybnickiej.
wernisaż 15 października, godz. 17.30 „Tadeusz Kantor w fotografii Pollescha”
Wystawa fotografii wybitnego krakowskiego fotografa Konrada K. Pollescha.
„Kantor w fotografii Pollescha” to wyjątkowa wystawa zdjęć Konrada K. Pollescha, dokumentująca Tadeusza Kantora oraz działalność jego legendarnego teatru Cricot 2. Fotografie powstałe w latach 1987–1990 ukazują Kantora podczas prób, pracy z aktorami i kreowania teatralnej rzeczywistości, ale także w bardziej osobistych, portretowych ujęciach.
Pollesch, zaproszony przez samego Kantora do dokumentowania prób spektaklu „Nigdy tu już nie powrócę”, stworzył niezwykły zapis obecności artysty – jego ekspresji, skupienia i twórczej energii. Wystawa jest nie tylko fotograficznym świadectwem ważnego fragmentu historii polskiego teatru, ale również intymnym portretem jednego z najwybitniejszych twórców XX wieku.
Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku
wernisaż 9 października, godz. 18.00 - Apolonia Dwurnik, Edward Dwurnik. Autoportret, portret
9.10.2026-31.01.2027
Gdy myślimy o twórczości Edwarda Dwurnika, jednego z najwybitniejszych i najpłodniejszych polskich artystów ostatnich dekad, na myśl przychodzą ukazane z lotu ptaka miasta, barwne portrety mieszkańców Polski Ludowej, mroczne sceny z czasów stanu wojennego oraz rzędy czerwonych i żółtych tulipanów. Kiedy jednak przyjrzymy się bliżej dorobkowi malarza, okazuje się, że w zdecydowanej większości jego prac pojawia się ludzka twarz. To człowiek i różnorodność ludzkich emocji najbardziej interesowały artystę, który swoją twórczością „pragnął wystawić pomnik” zwykłym ludziom. Zainteresowanie to podziela również Apolonia Dwurnik, uczennica Edwarda, a prywatnie jego córka.
Właśnie o tym wspólnym zainteresowaniu opowiada wystawa prac Apolonii i Edwarda Dwurników w Galerii Sztuki Rzeczna w Rybniku.
Za życia Edward Dwurnik miał około sto wystaw indywidualnych i wziął udział w ponad trzystu wystawach zbiorowych, ale tylko raz zestawiono jego sztukę z pracami Poli Dwurnik. Wystawa w Rybniku jest pierwszą po czterdziestu latach publiczną prezentacja prac ojca i córki.
Organizatorzy:
- Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Konstantego Prusa w Rybniku
- Teatr Ziemi Rybnickiej
- DK Chwałowice
- Galeria Sztuki Rzeczna
