23 września w Centrum Edukacji Regionalnej spotkali się nauczyciele, dyrektorzy placówek oświatowych, przedstawiciele środowiska akademickiego, organizacji regionalnych i instytucji, by wspólnie przyjrzeć się współczesnej edukacji regionalnej. Konferencja była okazją do rozmowy o miejscu edukacji regionalnej we współczesnej szkole, jej znaczeniu dla poznawania lokalnego dziedzictwa oraz kierunkach jej dalszego rozwoju.
Konferencja stała się przestrzenią wymiany doświadczeń i spojrzenia na edukację regionalną z różnych perspektyw. Rozmawiano o tym, czym jest współczesna edukacja regionalna, co dzięki niej można odkrywać oraz jak przechodzić od poznawania lokalnych miejsc, historii i tradycji do aktywnego współtworzenia kultury i społeczności.
W części wykładowej dr hab. prof. UW Joanna Angiel z Pracowni Edukacji Geograficznej Uniwersytetu Warszawskiego mówiła o tym, co kryje się w edukacji regionalnej i co warto w niej odkrywać. Maciej Zygmunt z Instytutu im. Wojciecha Korfantego w Katowicach przedstawił natomiast edukację regionalną z perspektywy animacji kulturowej, zwracając uwagę na znaczenie przejścia od odkrywania miejsc do ich współtworzenia.
Istotną częścią konferencji był panel dyskusyjny „Czy w szkole jest jeszcze miejsce na "małe ojczyzny"? Edukacja regionalna w realiach nowej podstawy programowej - między systemem a rzeczywistością szkolną. Przyszłość edukacji regionalnej - kierunki rozwoju”. Rozmowa dotyczyła zarówno miejsca edukacji regionalnej w szkole, jak i jej przyszłości oraz wyzwań, z którymi mierzą się nauczyciele.
Panel, moderowany przez dr. hab. prof. UŚ Adama Hibszer, zgromadził przedstawicieli samorządu, środowiska akademickiego, organizacji regionalnych i szkół. Dzięki różnym doświadczeniom uczestników możliwe było spojrzenie na edukację regionalną zarówno z perspektywy systemu oświaty, jak i codziennej praktyki szkolnej. W dyskusji głos zabrali m.in.: Zenon Adamski (Wydział Edukacji Urzędu Miasta Rybnika), dr Halina Nocoń (Towarzystwo Miłośników Ziemi Pszczyńskiej), dr Norbert Niestolik (Szkoła Podstawowa im. Tadeusza Kościuszki w Gaszowicach, Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi), Anna Morajko-Fornal (II Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Gustawa Morcinka w Rudzie Śląskiej, Bractwo Oświatowe Związku Górnośląskiego).
Konferencja była również okazją do premierowego spotkania z autorkami książki do edukacji regionalnej „Rajza z Majką” - Marią Stachowicz-Polak, Małgorzatą Małek, Mariolą Reclik i Bogną Brewczyk. Publikacja stała się kolejnym punktem rozmowy o tym, jak w atrakcyjny i angażujący sposób przybliżać dzieciom i młodzieży najbliższe otoczenie oraz lokalne dziedzictwo. Spotkanie poprowadziła Aleksandra Klich-Siewiorek z Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Rybniku.
Edukacja regionalna ważną częścią rybnickiej szkoły
Tematyka konferencji ma w Rybniku szczególne znaczenie. Edukacja regionalna jest obowiązkowym przedmiotem w klasach IV szkół podstawowych od 1 września 2016 roku i jest realizowana w wymiarze jednej godziny tygodniowo.
W roku szkolnym 2026/2027 zajęcia odbywają się w 34 rybnickich szkołach podstawowych, w 68 oddziałach, dla 1344 uczniów. Przedmiot prowadzi 34 nauczycieli o różnorodnym wykształceniu - są wśród nich m.in. poloniści, historycy, geografowie, nauczyciele przedmiotów artystycznych oraz edukacji wczesnoszkolnej.
Tak szerokie grono nauczycieli i uczniów pokazuje, że edukacja regionalna może łączyć wiele dziedzin i sposobów poznawania świata. To nie tylko nauka o historii czy tradycjach, ale również odkrywanie lokalnej kultury, krajobrazu, ludzi i miejsc. To także budowanie relacji z najbliższym otoczeniem i świadomości własnego miejsca w lokalnej wspólnocie.
Konferencja „Z potrzeby serca i nakazu dziedzictwa…” pokazała, że edukacja regionalna może być rozumiana nie tylko jako przekazywanie wiedzy o regionie, lecz także jako zaproszenie do jego odkrywania, przeżywania i współtworzenia. To właśnie połączenie emocji, wiedzy i odpowiedzialności było jednym z najważniejszych tematów spotkania.
Wydarzenie zostało zorganizowane przez Miasto Rybnik, Centrum Edukacji Regionalnej w Rybniku, Fundację Superfundacja oraz Stowarzyszenie Korzenie.pl w ramach projektu Miasta Rybnika „Rybnik - w kierunku zielonej przyszłości”, współfinansowanego z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, z programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027, Priorytet FESL.10.00 - Fundusze Europejskie na transformację, Działanie FESL.10.24 „Włączenie społeczne - wzmocnienie procesu sprawiedliwej transformacji”.
