Na spotkanie zaproszono mieszkańców, aby wspólnie:
- zidentyfikować najważniejsze problemy Rybnika związane z falami upałów,
- wypracować propozycje rozwiązań i działań adaptacyjnych,
- zebrać rekomendacje społeczne do aktualizacji „Planu Adaptacji Miasta Rybnika do zmian klimatu do roku 2030”,
- zaangażować mieszkańców i instytucje w budowę odporności klimatycznej miasta.
Podczas narady uczestników wsparły merytorycznie:
Podczas narady uczestników wsparły merytorycznie:
Sylwia Widzisz-Pronobis
Ekspertka w obszarze partycypacji społecznej i współtworzenia procesów dialogu obywatelskiego. Wprowadziła uczestników w ideę narad obywatelskich, omówiła metodykę pracy warsztatowej oraz podkreśliła znaczenie roli mieszkańców w planowaniu działań adaptacyjnych w mieście.
Sylwia Brzezicka-Tesarczyk - Dyrektorka Centrum Zrównoważonej Gospodarki Miejskiej Urzędu Miasta Rybnika
Przedstawiła diagnozę problemu na podstawie „Planu Adaptacji Miasta Rybnika do zmian klimatu do roku 2030”, omawiając stan miejskich wysp ciepła oraz obszarów naturalnie chłodnych. Zwróciła uwagę na brak cienia w przestrzeniach publicznych, duży udział powierzchni uszczelnionych oraz ograniczoną liczbę punktów ochłody. Podkreśliła również konieczność aktualizacji Miejskiego Planu Adaptacji w oparciu o zmieniające się warunki klimatyczne i rekomendacje mieszkańców wypracowane podczas narady.
Karolina Grotowska – kierowniczka projektu „Miasta i LeadAir” w Forum Energii
Zaprezentowała doświadczenia miast w Polsce i na świecie w zakresie przeciwdziałania skutkom fal upałów. Przedstawiła przykłady konkretnych działań, takich jak odbetonowanie przestrzeni, rozwój błękitno-zielonej infrastruktury, zacienianie przestrzeni publicznych czy systemy wczesnego ostrzegania przed upałami. Jej prezentacja stanowiła inspirację do dalszej pracy warsztatowej.
Urszula Choroba – Inspektor w Wydziale Ochrony Powietrza i Polityki Klimatycznej Urzędu Miasta Rybnika
Podczas narady przedstawiła wizję Rybnika odpornego na upały w perspektywie roku 2040 oraz trzy ścieżki dojścia do tego celu: „Zielone Ulice i Chłodne Place”, „Miasto Wody i Ochłody” oraz „Mieszkaniec Odporny na Klimat”. Zaprezentowała rozwiązania oparte na zwiększeniu zieleni, poprawie retencji, wprowadzeniu punktów ochłody oraz wzmocnieniu edukacji ekologicznej mieszkańców. Wskazała, jak konkretne działania – od odbetonowania przestrzeni po rozwój dobrej praktyki w ogrodach przydomowych – mogą realnie obniżyć temperaturę w mieście i poprawić komfort życia mieszkańców.
W dalszej części narady uczestnicy zostali podzieleni na trzy grupy tematyczne, w których pracowali nad oceną i rozwinięciem zaproponowanych ścieżek rozwoju miasta:
- Zielone ulice i chłodne place
- Miasto wody i ochłody
- Mieszkaniec odporny na klimat
Najważniejsze wnioski i postulaty uczestników
W trakcie pracy warsztatowej zwrócono szczególną uwagę na:
- potrzebę współdziałania wydziałów Urzędu Miasta Rybnika przy planowaniu działań i wizjach terenowych,
- uwzględnianie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapisów dotyczących zieleni,
- konieczność opracowania dobrych praktyk dotyczących nasadzeń – co, jak i gdzie sadzić,
- zwiększenie liczby terenów zielonych, m.in. wzdłuż Drogi Regionalnej Pszczyna–Racibórz, w dzielnicy Meksyk, na terenach szkół, przedszkoli, placów zabaw oraz cmentarzy,
- wprowadzenie koszenia strefowego i rzadszego, unikanie monokultur, działania na rzecz bioróżnorodności,
- ocienianie ciągów komunikacyjnych, w tym przystanków komunikacji miejskiej; wskazano brak cienia w centrum, na rynku, placu pod Bazyliką i placu Wolności,
- potrzebę weryfikacji zasad wycinki drzew (np. w rejonie użytku ekologicznego Okrzeszyniec),
- ochronę zbiornika wód podziemnych w rejonie ul. Jankowickiej,
- rozbetonowanie przestrzeni tam, gdzie to możliwe, oraz częściowe odbetonowanie i uwspólnienie parkingów,
- stosowanie dobrych praktyk przy miejskich inwestycjach – z uwzględnieniem zachowania zieleni,
- umożliwienie mieszkańcom zakładania ogródków społecznych na terenach wspólnych spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych,
- zmianę podejścia do wycinki drzew przez osoby prywatne i firmy,
- rozwój edukacji klimatycznej i ekologicznej oraz zwiększenie świadomości mieszkańców w zakresie roli zieleni i małej retencji,
- promowanie istniejących terenów zielonych,
- czytelne komunikaty w przestrzeni publicznej, np. tabliczki „Tu nie kosimy, bo…”, tłumaczące decyzje urzędu,
- działania edukacyjne w szkołach, konkursy i inicjatywy lokalne promujące bioróżnorodność, ogrody retencyjne oraz racjonalne gospodarowanie wodą,
- zakładanie ogrodów deszczowych, rozszczelnianie parkingów, odprowadzanie wody do rabat i terenów zielonych, instalowanie zbiorników na deszczówkę, stosowanie przerywanych krawężników,
- potrzebę wykonania inwentaryzacji przyrodniczej miasta z udziałem mieszkańców,
- wspieranie inicjatyw takich jak „swap party” / „Złap roślinkę” – wymiana roślin w dzielnicach,
- rozwój Urban Lab Rybnik – m.in. organizację spotkań o dobrych praktykach ogrodowych i nasadzeniach drzew,
- wprowadzenie zachęt finansowych dla osób fizycznych, np. obniżenie podatku od nieruchomości za małą retencję, zielone dachy lub odbetonowanie posesji,
- promowanie dobrych praktyk mieszkańców w mediach społecznościowych i w Gazecie Rybnickiej,
- organizację konkursów, np. na pergole, ogrody przyjazne bioróżnorodności, czy działania „Pozwól rosnąć trawnikom”,
- pomoc seniorom w pielęgnacji ogrodów,
- wykorzystanie aplikacji mobilnych (np. „To Voda”, połączonej z „Halo Rybnik”) do promowania działań proklimatycznych,
- zwiększenie liczby punktów dostępu do wody pitnej, szczególnie w centrum i w miejscach rekreacji (również z myślą o zwierzętach).
Ustalono następujące priorytety działań:
- zapewnienie spójności dokumentów strategicznych (MPZP, Program Ochrony Środowiska, Strategia 2030),
- standaryzacja działań w zakresie wycinki drzew i podkreślanie ich znaczenia w przestrzeni miejskiej,
- rozwój edukacji klimatycznej i ekologicznej mieszkańców,
- rozbetonowanie miasta i przywracanie przestrzeni zieleni.
Powyższe rekomendacje zostaną wykorzystane przy aktualizacji „Planu Adaptacji Miasta Rybnika do zmian klimatu do roku 2030 (MPA)” planowanej w 2026 roku.
Serdeczne podziękowania kierujemy do wszystkich mieszkańców, którzy aktywnie włączyli się w naradę, przedstawicieli PWiK Sp. z o.o., Zarządu Zieleni Miejskiej, a także Politechniki Śląskiej – Oddziału w Rybniku, za udostępnienie przestrzeni do przeprowadzenia wydarzenia.
