W projekcie o budżecie 95,5 mln euro uczestniczy 106 partnerów z 25 państw. Są to instytucje zdrowia publicznego, w tym - miasta. W Polsce beneficjentem jest Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, a Rybnik jest miastem pilotażowym, gdzie testowanych jest część wypracowanych w ramach projektu narzędzi.
Rybnik uczestniczy w działaniach projektu, skupionych wokół zdrowych środowisk życia, w myśl zasady, iż profilaktyka chorób cywilizacyjnych musi wykraczać poza system ochrony zdrowia. Uczymy się, jak zdrowe planowanie przestrzenne wpływa na jakość życia mieszkańców" - mówi Monika Kubisz, Główny Specjalista w Wydziale Rozwoju Miasta, koordynująca projekt.
Okazuje się bowiem, że o naszym zdrowiu w znacznym stopniu decyduje ..... kod pocztowy! I tak: rozpiętość oczekiwanej długości życia Polaków, w podziale na powiaty, wynosi nawet ponad 8 lat (w przypadku Polek jest to 6,5 roku)! O tym, a także o starzeniu się społeczeństwa i udziale czynników ryzyka w występowaniu chorób niezakaźnych w naszym mieście dyskutowali uczestnicy warsztatów dla interesariuszy projektu, które miały miejsce 13 i14 kwietnia w Rybniku.
Dziś około 75% mieszkańców Unii Europejskiej żyje w miastach i na obszarach zurbanizowanych, a do 2050 roku odsetek ten ma wzrosnąć do 78%. Miasta są centrami rozwoju i innowacji, ale jednocześnie wiążą się z wieloma wyzwaniami zdrowotnymi – takimi jak zanieczyszczenie powietrza, hałas, brak aktywności fizycznej czy izolacja społeczna. Czynniki te zwiększają ryzyko wystąpienia chorób niezakaźnych. Jednocześnie przestrzeń miejska daje duże możliwości poprawy zdrowia i jakości życia. Zieleń miejska, rozwiązania oparte na przyrodzie czy przestrzenie przyjazne pieszym mogą ograniczać negatywne wpływy środowiskowe, wspierać aktywność fizyczną i wzmacniać więzi społeczne. Kluczowe jest jednak, aby dostęp do takich rozwiązań był równy dla wszystkich mieszkańców - podkreśla dr hab. nauk o zdrowiu, prof. SUM, Katarzyna Brukało.
Dlatego też eksperci projektu z Włoch - z Uniwersytetu w Turynie, Francji - z Uniwersytetu w Rennes oraz naukowcy ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego zaprezentowali radnym, urzędnikom odpowiedzialnym za planowanie przestrzenne, rozwój miasta i politykę społeczną, przedstawicielom jednostek i spółek miejskich oraz organizacji społecznych, dwa narzędzia wspierające planowanie środowiska miejskiego, wypracowane w ramach JA PreventNCD, przy udziale i dla Miasta Rybnika.
Pierwsze z narzędzi - My Green Space przetestowane zostało w praktyce w Parku im. Adama Fudalego. Pozwala ono analizować, jak istniejące tereny zielone wpływają na zdrowie mieszkańców. Dodatkowo - pomaga zbierać i wizualizować dane o przestrzeniach zielonych, dzięki czemu miasta mogą lepiej planować ich rozwój – nie tylko zwiększać liczbę terenów zieleni urządzonej, ale też poprawiać ich jakość, dostępność i funkcjonalność.
Drugie narzędzie - NBS4HUE (Rozwiązania oparte na przyrodzie dla zdrowych środowisk miejskich) pomaga dobierać rozwiązania najlepiej dopasowane do lokalnych potrzeb. Umożliwia porównywanie różnych opcji i ich wpływu na zdrowie, środowisko oraz jakość życia mieszkańców. Nie wskazuje jednej „najlepszej” decyzji – wspiera natomiast świadome wybory oparte na danych i wiedzy naukowej.
Oba zaprezentowane rozwiązania mogą się uzupełniać, tworząc spójne podejście do planowania zdrowszych miast. Takich, w których decyzje urbanistyczne uwzględniają kwestie zdrowia - mieszkańcy mają dostęp do zieleni, miejskie przestrzenie przyjazne są zwłaszcza najbardziej wrażliwym grupom - dzieciom i seniorom, w których promowana jest mobilność piesza i rowerowa.
Wizyta w Rybniku była ważnym etapem testowania tych narzędzi. Zebrane doświadczenia pomogą w ich dalszym rozwoju i lepszym dopasowaniu do potrzeb miast w całej Europie. Cieszymy się, że mogliśmy być częścią tego procesu i wspólnie pracować nad rozwiązaniami dla zdrowszych, bardziej przyjaznych miast" - podsumowuje prof. Brukało.
Więcej o projekcie JA PreventNCD:
